Nguyễn Minh Khiêm
Bất chợt Y Moan
Màu cà phê màu bụi màu mây mù cao nguyên trùng điệp trong chất giọng Y Moan
Mỗi khúc ca hiện tầng tầng đồi núi, tầng tầng hang động, suối tuôn thác đổ
Âm vang cồng chiêng đàn đá, đàn tơ-rưng, đàn crông-pút
Hiện đại ngàn sắc đỏ ba - zan đầy nắng đầy gió, cánh chim vút lên chót vót bầu trời chao liệng
Y Moan hát, thảo nguyên mở ra, những cánh rừng mở ra, những bản làng phum sóc mở ra, nương rẫy mở ra
Rậm rật bước chân nhảy múa trong lửa hội đâm trâu Những cuộc đua voi rung chuyển, khuôn mặt tượng nhà mồ ẩn linh rung chuyển
Huyền tích nghìn xưa trỗi dậy phun trào, sắc lá sắc hoa sung mãn vòm ngực lớn
Ta nhắm mắt lại cho Tây Nguyên vời vợi, thăm thẳm, hùng vĩ , huyền bí chảy về
Tận cùng Langbiang chảy về, tận cùng thông xanh nghìn tuổi chảy về
Tận cùng Đăm San, Đinh Núp chảy về, căng bầu vú Nữ thần mặt Trời, Hơ Nhí
Một bước chân con thú lang thang, một ngọn gió lang thang, một tiếng hú nghiêng cầu vồng hoang dã, ta giật mình, bất chợt Y Moan…
22.4.2012
Những nhánh sông khuất lấp
Có thể những nhánh sông này chưa chảy trong câu hát nghiêng bờ võng tuổi thơ tôi . Những nhánh sông chưa có trong chuyện kể dân gian, chưa có trong bản đồ câu hát.
Hòn cuội trinh nguyên, cánh bướm trinh nguyên, hoa dại trinh nguyên, miền hoang sơ cổ tích sâu khuất trinh nguyên
Ngày xửa ngày xưa chưa từng nghe tiếng róc rách của nó, chưa từng nghe tiếng thác của nó- Những âm thanh thâm u trầm mặc dữ dội huyền bí vang vọng đại ngàn
Cánh buồm hát cùng cửa bể. Con tàu hát cùng cửa bể. Bài ca sinh nở hát cùng cửa bể. Châu thổ hát cùng cửa bể. Rất có thể châu thổ cũng chưa nhận ra gia phả tổ tiên mình!
Đền đài lăng miếu thi nhau sơn son thếp vàng cúng thờ cửa bể. Mỗi tia nắng, mỗi ngọn gió đặc bóng người khấn vái.
Con cóc thành thần. Con rùa con dải thành thần. Đầu rau ông bếp thành thần. Gốc đa thành thần. Chổi cùn, giẻ rách thành thần.
Lặng im những nhánh sông khuất lấp nơi sơn cùng thủy tận. Không hình hài. Không tên họ. Không khúc nhạc tụng ca.
Cửa bể bắt đầu từ đó. Châu thổ bắt đầu từ đó. Bánh chưng bánh dày từ đó. Văn miếu bắt đầu từ đó.
Hãy hình dung, châu thổ sẽ ra sao? Cửa bể sẽ ra sao? Thần thánh sẽ ra sao?
Nếu không có những nhánh sông khuất lấp?
21.4.2012
Trong ngọn lửa đâm trâu
Tiếng cồng chiêng tràn xuống ngập cả đồng bằng
Nhưng ở đây hạn hán khô cháy từng khuôn mặt
Trong mỗi giọng nói có nhiều vùng nẻ toác
Quanh chiếc tẩu nghìn xưa vẫn trùng điệp mây mù
Lợp cả Đông Dương nhưng rất nhiều ánh mắt vẫn khao khát có trên đầu chiếc nón
Mọi con đường từ đây đổ về thành phố nhưng giấc mơ vẫn bám rễ bám cây trèo đèo lội suối
Những tấm thảm dệt ở kinh thành chưa trải đến hố đào củ chụp củ nâu
Chìa khóa rèn riêng cho nóc nhà Đông Dương còn đựng trong công-ten-nơ lưu kho chờ kiểm duyệt
Đứa bé nhai âm thanh đàn đá huơ hoác bầu vú mẹ
Những chiếc gùi mang lam lũ nhọc nhằn xệ xuống bởi tiếng chày giã gió
Hậu duệ của chàng Đăm San, nữ thần Mặt Trời, Đinh Núp mất dần chỗ định cư trên những hoa văn cạp váy
Tượng nhà mồ vít cong thời gian trong ngọn lửa đâm trâu
25.3.2012
Nguyễn Minh Khiêm
