Ta - tìm về bức chân dung tự họa của đêm
Tản
văn của Nguyễn Dư Huy Hoàng
Như một
thói quen của cuộc sống riêng tư, tôi vẫn thường thích đi dạo ngắm phố cùng
hoàng hôn chạm vào lòng đêm yên bình của nó. Khi thành phố đã trở nên tĩnh mịch
lạ kỳ, tưởng chừng như có thể nghe rất rõ nhịp tim mình đập vội vàng. Đêm thật
tối và ánh đèn màu buông xuống mặt đường những chiếc bóng vàng mơ. Tôi rảo bước
trên những con đường vắng, ngôi nhà cổ và những chiếc ô cửa sổ sáng lòa ánh đèn
lồng, con đường dài những hàng cây đứng yên lặng lẽ trong tăm tối và gương mặt
bóng đêm trên dòng sông u uẩn trong tàn phai. Gió từ sông đưa lại nhè nhẹ đẩy
những đám lá vàng khô cuối ngày bay giữa lòng đường quạnh vắng.
Khác hẳn
với những tất bật của buổi ban mai, dường như chỉ có đêm về cảnh vật mới trở
lại chính mình, trầm tư như một triết gia. Cái con người cả nghĩ ấy thường vẫn
sống với những hoài niệm. Mà không hoài niệm sao được, khi bất ngờ trong thanh
vắng chợt lờ mờ có tiếng ho khàn của một gã họa sĩ nghèo, lóng ngóng nhen ngọn lửa
thơ ca như muốn xua đi bóng đêm vốn đã u buồn chốn đây. Đêm vẫn còn dài trong
tiếng gà gáy muộn gieo xuống mù sương chút thanh âm an lành của một ngày mới
sắp bắt đầu. Rồi đêm dài hơn với tiếng dép lê của mẹ gánh khoai nướng bán rong
khắp nẻo thị thành, đâu đó loáng thoáng những chiếc xích lô cuối ngày đi qua
như đám lục bình kia trôi sông chầm chậm. Từ hoàng hôn đến bình minh, đêm nhiều
khi dài như một đời người...
Sống
nhiều với những đêm dài, tôi là người mê muội bóng đêm. Một sự bí ẩn đầy ám ảnh
đã được nhen lên trong màu u huyền những hàng cây tăm tối, những đóa hoa chỉ
chực nở trong đêm với một màu trắng mà thôi! Hoa điểm trong bóng đêm làm những
ngôi sao nhỏ đẹp mê hồn như một đóa tinh vân. Ấy là khi bất chợt nẻo khuất của
lối đi nhỏ xuất hiện những cánh hoa mạc ly nhỏ như rùng mình theo tiếng gót
chân ai vang vọng giữa đêm về... Gần như là đối diện với bóng tối, con người đã
bất chợt nhận ra mình, nhận ra những khoảng sáng đã chiếu rọi lên tâm hồn một
nhận thức của vẻ đẹp mơ hồ.
Không có
gì hạnh phúc hơn khi được ngồi tĩnh lặng một mình ngắm dòng sông chảy thẩn thờ
trong bóng đêm. Khi màu nước và màu thời gian đặc sánh như nhung mịn và êm dịu
như một nụ hôn thầm. Bóng tối loang ra như những vệt dầu sôi rồi dành thành
từng sợi nhỏ hoang đường như tóc ai đêm ngày mê muội cứ mun đen như bóng tối
chập chùng. Có lúc bỗng giật mình khi nghe mơ hồ đâu đó có tiếng thở dài sau
lưng, tiếng bước chân ai đó lặng lẽ đi trên mặt đường ướt đẫm sương đêm...
Đêm về
đầy những tiếng xưa, thanh âm của ngày cũ chìm trong tiếng lá đổ tơi bời. Như
là đêm đã bắt đầu từ đó, từ nỗi buồn vĩnh cửu của con người sau khi đã qua một
ngày dài chợt một mình cô độc trước đêm thâu. Không phải là trong ánh sáng ngày
mà là trong đêm tối, con người có cơ may để nhận thức được chính mình. Diện mạo
của đời sống tâm hồn đã tự bày ra một hình hài cụ thể của nhận thức được nhiều
lý tính.
Sao khi
ngồi tĩnh lặng trong đêm, nhìn chút ánh sáng bàng bạc quyện lẫn màu thời gian
nhuốm ánh lửa phôi pha hắt ra từ những kẽ lá ngọn cây. Tôi vẫn hằng tin rằng
với đêm tối con người sẽ nhận ra một cuộc sống dịu êm, thanh thản. Có thể nghe
rõ hơn mạch đập vội vẫn ngày đêm từng nhịp thổn thức tìm chút yên bình đầy yêu
thương của trái tim mình...
Ai đã
từng nói rằng khi con người ta lớn lên tất cả ở chung quanh đều nhỏ lại. Điều
này chỉ đúng một nửa, nhưng riêng với thời gian thì không. Tôi nhận ra rằng khi
con người ta lớn lên một thì thời gian sẽ lớn hơn gấp mười, như chiếc nôi được
đan bằng tay cha và bao giọt mồ hôi của mẹ. Cám ơn cuộc đời. Rằng, cuộc đời cho
ta có ngày có đêm, có tương lai và quá khứ. Có chút huyền hoặc dưới bóng đêm để
con người được thanh thản, được buồn, được vui, được là chính mình như ngày mẹ
đã cho ta tiếng khóc chào đời.
Nguyễn Dư Huy Hoàng
(Huế)
