Nhạc và lời của nhà thơ NGỌC CHÂU
Ca từ:
Xuân chợt đến rồi dù đông chưa qua
Gửi làn mưa mảnh như tơ sa
Phải chăng bóng em vừa ngang qua phố
để lại mùi hương trong bao la.
Xuân đi theo em làm nên bài ca
Là câu hát ru mênh mang trời đất
Nụ cười trẻ thơ thơm hương ong mật
Nỗi buồn, niềm vui dìu dịu trong ta
Mát trong bàn tay, xòe ra chẳng thấy
Vẳng tiếng hát cười giọng em đâu đấy
Mà tìm hoài
suốt cuộc đời ta...
Lời bình:
Âm hưởng lan tỏa nhẹ nhàng, miên man không dứt từ "Bụi xuân” thấm vào hồn tôi trong một giai điệu êm đềm mà phảng phất một nỗi buồn tiếc nuối về một thời quá khứ xa xôi…
"Xuân chợt đến rồi dù đông chưa qua” – Mở đầu ca khúc là sự ngỡ ngàng trước khoảnh khắc giao mùa từ đông sang xuân. Xuân đến tự lúc nào mà mình không để ý nhỉ? Chỉ biết rằng, khi nhìn ra không gian ngoài kia thì đã thấy mùa xuân gửi vào đất trời "làn mưa mảnh như tơ sa”. Ngay cả hình ảnh làn mưa mỏng manh này cũng rất lạ trong cách so sánh thật đẹp: "như tơ sa” – mưa trong veo, mảnh mai như những sợi tơ từ trên cao nhè nhẹ buông xuống trần. Quà của trời cho đất, kỉ vật của mùa xuân cho đời chính là làn mưa tơ sa này chăng? "Gửi làn mưa mảnh như tơ sa” - Cái chữ "gửi” này sao tình tứ quá! Một sự giao mùa thật quá đỗi dịu dàng!
Và bao giờ cũng vậy, khoảnh khắc giao mùa thường hay làm người ta nhớ về quá khứ: cũng thời điểm này năm xưa, chuyện gì đã xảy ra, ai đã nói gì, ai đã làm gì…, cứ thế, bao nhiêu chuyện xưa đã trở thành kỉ niệm ào ạt hiện về trong tâm tưởng. Ở đây, khoảnh khắc này với làn mưa bụi mong manh đã lập tức gợi kỉ niệm về bóng hình người con gái năm nào:
Phải chăng bóng em vừa ngang qua phố
để lại mùi hương trong bao la.
Từ mưa xuân mà ngỡ ngàng: "Phải chăng bóng em vừa ngang qua phố”. Thực hay là mơ? Hiện tại hay là quá khứ? Hình như không còn ranh giới giữa những khái niệm ấy, bởi lẽ cái mùi hương thân quen đang phảng phất nơi đây. Em vừa ngang qua phố, và "để lại mùi hương trong bao la”. Phải đã từng gắn bó vô cùng giữa Tôi (tác giả) và Em, thì Tôi mới có sự cảm nhận tinh tế đến thế! Chỉ vừa "ngang qua phố” thôi mà đã nhận ra "mùi hương” ấm áp nồng nàn quen thuộc. Và thế là từ đây, Em và Xuân dường như đã thành một thực thể thống nhất: Em là Xuân, và Xuân cũng là Em:
Xuân đi theo em làm nên bài ca
Là câu hát ru mênh mang trời đất
Nụ cười trẻ thơ thơm hương ong mật
Nỗi buồn, niềm vui dìu dịu trong ta
Trong nhịp khúc nhẹ nhàng như bước sóng đôi của hai con người trẻ tuổi yêu nhau, những lời ca đã vẽ nên một khung cảnh mộng mơ: Giữa đất trời, hình ảnh người con gái đã hiện ra với vẻ đẹp tinh khôi, trong trắng như thiên thần. Mùa xuân cũng phải theo em, cùng song hành với em để làm nên một bài ca với những lời ru mênh mang, để hương ong mật cũng ngấm say trong nụ cười thơ trẻ, để trong ta, bao nỗi buồn, niềm vui cũng trở nên "dìu dịu” lạ thường! Có em, bao nỗi buồn nguôi ngoai, và những niềm vui cũng dâng lên nhè nhẹ. Có em, sự chênh vênh đối với anh không còn. Có em, anh có cả mùa xuân. Một quá khứ ngọt ngào và say đắm quá!
Nhưng mưa xuân gọi anh về quá khứ, cũng lại kéo anh trở về với hiện thực:
Mưa xuân hay em, mà gần mà xa
Mát trong bàn tay, xòe ra chẳng thấy
Vẳng tiếng hát cười giọng em đâu đấy
Mà tìm hoài
suốt cuộc đời ta...
Đứng giữa không gian mưa giăng mắc trắng trời, mưa xuân vẫn đây, hương thơm xưa vẫn lan tỏa mà em nơi đâu? Mưa xuân có thể làm mát bàn tay khao khát, nhưng ai có thể cầm giữ được mưa xuân? Cuối cùng thì em chỉ là bóng hình phiêu lãng "mà gần mà xa”. Tiếng hát tiếng cười của em chỉ là trong tiềm thức, trong nỗi nhớ mà thôi! Đã qua rồi, làm sao tìm được ngày xưa? Tha thiết quá một câu hỏi cháy lòng: "Mưa xuân hay em, mà gần mà xa? – Mát trong bàn tay, xòe ra chẳng thấy”. Cứ tưởng có hạnh phúc trong tay, nào ngờ hạnh phúc đã tuột khỏi lúc nào? Suốt cuộc đời đi tìm, không thấy, không có được! Em đã từng gắn bó yêu thương, và em mãi xa rồi! Em là thực, hay em chỉ là mơ ước? Có tiếng nghẹn ngào cố giấu trong câu hát này: "Vẳng tiếng hát cười giọng em đâu đấy”, để đến câu cuối cùng thì lặng hẳn đi trong nỗi buồn khôn tả: "Mà tìm hoài…. suốt cuộc đời ta…”
Khát khao hạnh phúc, cả một đời tìm kiếm nhưng hạnh phúc chỉ là ảo ảnh cho ai mãi mãi mong chờ. Cuộc đời trớ trêu đã cho ta nhiều điều mà bao người phải ước ao, nhưng điều mà ta mong ước lớn nhất là một tri kỉ thấu hiểu lòng mình, thì cuộc đời không cho, cuộc đời mang đi mất. Đời chỉ dành cho ta những "bụi xuân” nhẹ bay trong khoảnh khắc giao mùa, để những giọt xuân càng "mát trong bàn tay” thì lại càng làm cho lòng người khắc khoải . Cuối cùng, mùa xuân của riêng mình vẫn chỉ là mong ước suốt một đời mà thôi!...
Lời ca đã dứt, tiếng nhạc đã dừng, nhưng "Bụi xuân” vẫn in một nỗi buồn lớn trong tôi…
Bao nhiêu nỗi nhớ, người ơi!
Xa rồi, xa rồi…, thật thế!
Thương hoài mối tình thơ trẻ
Nặng lòng cho đến hôm nao?
(Thơ Quỳnh Trâm)
Hải Dương, 1/6/2011
Quỳnh Trâm
