Thành viên mới
Tìm kiếm
Đăng ký nhận tin
TamQuoc.vn
Thúy Lan - Truyện thơ của Lê Hữu Bình
 

"Bờ sông vẫn gió": Thơ Trúc Thông - Lời bình Phạm Ngọc Thái

VANTHOVIET.COM »
20/03/2011 | 18:18
Đây là bài thơ mà nhà thơ Trúc Thông khóc mẹ. Mới đọc ngỡ như anh đang đứng trước hương hồn người mẹ của mình đã khuất nơi chín suối, để trào ra những dòng thơ thương cảm

"Bờ sông vẫn gió": Thơ Trúc Thông - Lời bình Phạm Ngọc Thái


BỜ SÔNG VẪN GIÓ

Lá ngô lay ở bờ sông
Bờ sông vẫn gió...người không thấy về

Xin người hãy trở về quê
Một lần cuối... một lần về cuối thôi
Về thương lại bến sông trôi
Về buồn lại đã một đời tóc xanh
Lệ xin giọt cuối để dành
Trên phần mộ mẹ nương hình bóng cha
Cây cau cũ giại hiên nhà
Còn nghe gió thổi sông xa một lần

Con xin ngắn lại đường gần
Một lần... rồi mẹ hãy dần dần đi...

Trúc Thông

Đây là bài thơ mà nhà thơ Trúc Thông khóc mẹ. Mới đọc ngỡ như anh đang đứng trước hương hồn người mẹ của mình đã khuất nơi chín suối, để trào ra những dòng thơ thương cảm. Nhưng không, bài thơ này Trúc Thông đã viết vào năm 1983 trong một lần trở về thăm quê, khi đó người mẹ của anh vẫn đang cùng anh sống ngoài Hà Nội - Một năm sau đó (1984) mẹ của nhà thơ mới qua đời. Nghĩa là, linh cảm về cái mất của bà mẹ già yếu đang gấp gáp đến gần, nên lời thơ nghẹn ngào xúc động, thấm đầy lệ xót xa.

Đứng bên con sông Châu chảy qua tỉnh Hà Nam (cũng chính là dòng sông chảy qua quê hương của cố nhà văn Nam Cao, cùng tỉnh với quê hương của Trúc Thông), bên bờ sông ấy nhà thơ than thở:

Lá ngô lay ở bờ sông
Bờ sông vẫn gió...người không thấy về

Hình ảnh bờ sông, bãi ngô rất thân thiết, gần gũi với một làng quê Việt Nam. Đọc câu thơ ta liên tưởng tới bài thơ nổi tiếng "Đây thôn Vỹ Dạ" của thi nhân Hàn Mặc Tử, có câu thơ Ông đã viết:

Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay

Thông qua hình ảnh "... hoa bắp lay" : âm hưởng lay lắt, chuyển động yếu ớt của những bông hoa bắp như thể hơi thở trút ra mỏng manh, cô quắt... đồng hoạ với cảnh "dòng nước buồn thiu" , để diễn tả tâm trạng cô đơn, buồn nản vì thương nhớ người yêu cách biệt... trong mối tình đơn phương của thi nhân.

Nhưng cái từ "lay" của những lá ngô trong bài thơ Bờ Sông Vẫn Gió của Trúc Thông thì lại diễn tả tâm trạng xao động, xót thương nghĩ về mẹ- nên chưa chất một cái gì đó đang bồi hồi lay động dâng lên ở trong lòng. Bởi thế, đồng vọng với cái tiếng "lay" kia thì tiếng gió thổi cũng dào dạt mạnh mẽ: " Bờ sông vẫn gió...", để rồi tác giả hạ nốt nửa vế của câu thơ: "...người không thấy về". Vậy là, dù cùng một từ "lay" với hình ảnh gió ven sông, nhưng ở hai bài thơ đã diễn tả hai trạng thái tình cảm khác nhau, đều xúc tích đạt đến hiệu quả của mỗi tình thơ riêng.

Đoạn giữa là khổ thơ chính của bài, nó liền mạch tám câu nhưng ý thơ được cấu tứ thành bốn cặp, cứ mỗi cặp hai câu... nối tiếp nhau đan kết một cách khái quát quanh tình cảm và cuộc đời người mẹ, cùng với quê hương:

Xin người hãy trở về quê
Một lần cuối... một lần về cuối thôi

Ta thấy sự gắn bó giữa quê cha đất tổ, nơi chôn nhau cắt rốn với tình thân mẫu của nhà thơ. Cái điệp khúc "một lần cuối": hơi thơ dồn dập bởi nỗi lòng mong mỏi, khắc khoải của người con. Với điệp ý về cụm từ "một lần" ở khổ thơ giữa:

Một lần cuối... một lần về cuối thôi
và:
Còn nghe gió thổi sông xa một lần

Đến câu kết được điệp lại một lần nữa, thả dần tình thơ như việc xây dựng cao trào xong rồi cởi nút kết thúc một vở kịch vậy:

Một lần... rồi mẹ hãy dần dần đi...

Nỗi thơ thêm quặn thắt, tạo thành tụ điểm của tình cảm, tư tưởng nhà thơ. Nhưng nhà thơ mong mỏi người mẹ của mình kịp về quê một lần nữa để làm gì?

Về thương lại bến sông trôi
Về buồn lại đã một đời tóc xanh

"Bến sông" nghĩa là quê hương! Còn "bến sông trôi...", chữ "trôi" ở đây vừa nói về năm tháng, lại vừa nói về quãng đời chìm nổi của mẹ đã trải cả "một đời tóc xanh...". Hai câu thơ không chỉ nói về nghĩa gian truân, mà còn hàm ý sâu sắc sự gắn bó máu thịt giữa quê hương với cuộc đời của mẹ. Hai chữ "thương" và "buồn" ở hai câu dùng thật đắt! Nó không phải để gợi lại nỗi sầu khổ của cuộc đời, mà nếu có thì cũng quyện trong những tình cảm thân thương, trìu mến biết bao... làm cho tình thơ cảm kích một cách lạ thường.

Thực ra khi tác giả viết:
Lệ xin giọt cuối để dành

Chỉ là cách nói trào ra do cảm súc thơ, chứ còn cả bài thơ đã đầy lệ rồi! Cái giọt lệ cuối ấy để đến khi:
Trên phần mộ mẹ nương hình bóng cha

Câu thơ này Trúc Thông đã đề cập đến mối quan hệ tình cảm phu thê, gắn bó không thể tách rời trong cuộc đời của mẹ. Trong thời hiện đại chúng ta ngày nay, nền giáo lý bị xàm xỡ quá nhiều. Nghĩa phu thê... nhiều lúc, nhiều nơi bị pha vỡ từng mảng. Đạo vợ chồng cũng không còn giữ được một quan hệ đạo đức cần thiết. Chồng thì thiếu sự mực thước, vợ lại quá trớn không còn giữ được đức tính tốt đẹp của người phụ nữ. Có lẽ do tác động của cả hai mặt: Một là thực tế khách quan xã hội ít nhiều làm cho lòng tác giả nhức nhối - Nhưng có lẽ phần căn bản, do chính đạo nghĩa sâu sắc của cha mẹ đã in sâu trong ý thức , trái tim của nhà thơ để anh khắc hoạ lên.

Thành thử bài thơ tuy viết khái quát mà vẫn đa diện: Gia đình và xã hội, tình cảm và đạo đức gắn bó trong tình yêu quê hương tha thiết. Trong thơ , đó là những hình ảnh cụ thể nhưng lại có ý nghĩa tượng trưng như: "cây cau cũ", "cái giại" ở hiên nhà... (đó là tấm bình phong đan bằng tre , thường thấy ở một số làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ), được tác giả đưa vào trong thơ, nó gắn bó cả cuộc đời của mẹ và gia đình anh.

" Bờ sông vẫn gió" của Trúc Thông là một bài thơ lục bát đạt đến độ chuẩn mực, kết hợp với lối gieo thơ theo cảm súc phóng khoáng của thơ hiện đại - Nghĩa là, tác giả chỉ mượn và sử dụng chuẩn mực theo niêm luật của thể loại thơ Đường, ngôn ngữ giầu chất dân gian và mang phong thái của lối hành thơ tự do. Phong vị thi ca thanh tao của chất thơ phương Đông. Nhịp điệu khi thì đều đều theo nhịp hai như ở câu đầu:

Lá ngô/... lay ở/... bờ sông...

Khi thì dồn nén , hối hấp theo thôi thúc của tình cảm, chuyển sang nhịp bốn ở câu hai:

Bờ sông vẫn gió...người không thấy về

Hoặc là chuyển thành nhịp ba ở câu bốn:

Một lần cuối.../ một lần về / cuối thôi

Nửa phần cuối bài trở lại với nhịp thơ hai chữ... tạo thành mạch liên hoàn từ đầu đến cuối. Những câu chữ, hình ảnh được lựa chọn khá tinh tế, gần gũi và chân thực với cuộc sống mà ý tứ vẫn sâu sắc. Giọng thơ ca trong tiếng nhạc lòng buồn, trầm nhưng thơ vẫn mới, vẫn tươi !

Phạm Ngọc Thái
(đã đăng trên báo "Phụ nữ Thủ đô")

Lên đầu trang   Trở lại  
 
Vui lòng điền thông tin và gửi đến chúng tôi!
Họ & tên     Email  
Tiêu đề     Mã bảo mật  
 
Tác phẩm & Dư luận
CŨNG XIN NGUYỆN ƯỚC MỘT ĐỜI THẲNG NGAY* (Nguyễn Thị Phụng) - 05/01/2012
Tỉnh giấc anh đang vịn bóng mình (Dung Thị Vân) - 04/01/2012
PHẠM PHÚ HƯNG và Nửa vầng trăng ám ảnh - 26/12/2011
Em như sông cạn trăm năm chẳng đầy (Lời bình: Dung Thị Vân) - 24/12/2011
Người đóng đinh thời gian (Nguyễn Mậu Hùng Kiệt) - 22/12/2011
ĐÊM QUÊ HƯƠNG THƯƠNG CÁI HƯƠNG CỦA ĐẤT* (Nguyễn Thị Phụng) - 18/12/2011
CHUYỆN ẤY CÓ GÌ ĐÂU…. (Phạm Ngọc Thái) - 12/12/2011
Trò chơi con chữ vô thường (Nguyễn Thị Phụng) - 07/12/2011
THẢN NHIÊN ANH… CHUYỆN CỦA CẢ MAI SAU… - 30/11/2011
CÂU THƠ MỌC Ở VỆ ĐÀNG (Nguyễn Thị Phụng) - 23/11/2011
LƯU QUANG MINH VÀ NHỮNG TÂM HỒN ĐỒNG ĐIỆU - 22/11/2011
Nghe em hát chèo trên Kênh Gà* (Lời bình Vân Đình hùng) - 19/11/2011
Như một lời sám hối (Lời bình: Nguyễn Mậu Hùng Kiệt) - 14/11/2011
Nỗi buồn đa da (Quỳnh Trâm) - 13/11/2011
Cháy mãi một khát vọng yêu (Phạm Thanh Khương) - 11/11/2011
BÙI VĂN BỒNG một hồn thơ lộng gió phương Nam - 10/11/2011
Tiếng vọng tình yêu (Quỳnh Trâm) - 06/11/2011
Lồng lộng cánh buồm xanh (Nguyễn Thị Phụng -cảm nhận) - 03/11/2011
Yêu quá trái tim hồng (Nguyễn Thị Phụng) - 31/10/2011
TÔI NGHE TIẾNG VỌNG SÂU THẲM (Trần Minh Thanh) - 30/10/2011
Đọc những trang ký của Võ Đắc Danh (Phan Đình Minh) - 28/10/2011
Nguyễn Lãm Thắng và những sự thật nghiệt ngã (Nguyễn Văn Hoà) - 28/10/2011
ĐỌC TẬP THƠ LẼ NÀO EM CỦA HÀN PHONG VŨ, NHÀ XUẤT BẢN THANH NIÊN, NĂM 2011 - 27/10/2011
TRỊNH ANH ĐẠT: CÁNH THƠ LỤC BÁT VƯỢT NGOÀI XỨ THANH. - 26/10/2011
Một bài thơ - một chân trời cảm xúc (Mậu Kiệt) - 23/10/2011
"TÂM SỰ NÀNG THÚY VÂN"- Khát vọng tình yêu, hạnh phúc - 16/10/2011
Da diết một nỗi buồn – “Trên hạt sương gầy” của Ngô Đồng. - 14/10/2011
"Hạt nước mắt" lặng thinh (Thơ Thu Nguyệt; Lời bình Kim Chi) - 10/10/2011
Điều ước...ánh sao băng (Lời bình Trần Vân Hạc) - 08/10/2011
Đi giữa mùa hương (Nguyễn Thị Phụng bình thơ Hoàng Đình Quang) - 07/10/2011
ĐỌC VÀ CẢM NHẬN “ NGƯỜI NHÌN THẤU LINH HỒN” CỦA VŨ THANH HOA (Đặng Cao Sửu) - 05/10/2011
Đến với bài thơ Bầy chim sẻ bay đi (Nguyễn Sân) - 04/10/2011
KHÁT VỌNG CHÁY TRONG SỰ ÁM ẢNH HOÀNG CHƯƠNG - 03/10/2011
BẢN HỢP ÂM BÍ MẬT (Nguyễn Thị Phụng) - 03/10/2011
Tuổi năm mươi… cũng lạ lùng ! (Nguyễn Thị Bình) - 03/10/2011
Lời thề lá sen như bài dân ca xinh xắn – Ngô Quân Miện - 03/10/2011
“Độc Thoại”- Một bài thơ xuất sắc của Hải Vân Ngô (Trà Hải) - 03/10/2011
Suy nghĩ khi đọc truyện thơ THÚY Lan (Phan Thị Xuân) - 30/09/2011
Tiễn bạn (Thơ Phan Ngọc Hải; Lời bình Quỳnh Trâm) - 29/09/2011
Niền tin trong ánh mắt người (Trần Vân Hạc) - 28/09/2011
Nguyễn Đăng Luận và bài thơ "Mùa thu" (Nguyễn Sĩ Đại) - 24/09/2011
THƠM TỪ MỘT ĐÓA HỒNG NHUNG (Nguyễn Thị Phụng) - 22/09/2011
Với BẾN SÔNG QUÊ của Trần Quang Hiển (Mai Hồng Niên) - 21/09/2011
Trái tim nhân hậu của người phụ nữ qua bài thơ"Người đàn bà thứ hai" (Nguyễn Thị Bình) - 17/09/2011
Hàn Mặc Tử chín một tình xuân (Lê Khánh Mai) - 15/09/2011
THÀNH PHỐ CỦA MẸ (Thơ Nguyễn Hà - Lời bình Phạm Ngọc Thái) - 14/09/2011
MỘT CHÚT CẢM NHẬN SAU KHI ĐỌC "HOA SỮA" CỦA MÙA THU VÀNG (HOÀI NIỆM) - 13/09/2011
Thức một miền xanh và cảm nhận - 09/09/2011
Một bài thơ không gian đa chiều (Thơ Trần Đăng Thao- Lời bình: Mậu Kiệt) - 08/09/2011
THẢ… CHẤT XÚC TÁC VÀO TÌNH YÊU! ( lời bình: Trần Mạnh Tuân) - 07/09/2011
Đọc “Hồn phố” của Chử Thu Hằng - 05/09/2011
Yêu là như thế (Quỳnh Trâm đọc - 03/09/2011
Đọc chùm thơ lục bát của Ngô Đồng (Quỳnh Trâm) - 01/09/2011
Ngõ đời rộng hẹp vô biên (Nguyễn Thị Phụng cảm nhận "Cầm vàng mà lội xuống sông" của Nguyễn Tấn Ái) - 30/08/2011
Tiếng trống trường gọi về những hồi ức đẹp (Lời bình của Nguyễn Mậu Hùng Kiệt) - 19/08/2011
Đến với bài thơ Tổ quốc nhìn từ biển của Nguyễn Việt Chiến - 10/08/2011
LỜI RU TỪ LỬA CON TIM (Trần Vân Hạc) - 09/08/2011
MỐI TÌNH HUYỀN THOẠI QUA THƠ BÌNH NGUYÊN (Quỳnh Trâm) - 08/08/2011
CÂU THƠ BẬT MỘT TIẾNG CƯỜI TRI ÂM - 06/08/2011
KIM CHUÔNG CHÀNG THI SĨ ĐA TÌNH (Đinh Nam Khương) - 04/08/2011
TRƯỚC HỐC ĐẠN THÀNH CỬA BẮC - 03/08/2011
Có một đám cưới như thế - 29/07/2011
Huy Cận sâu nặng lòng quê (Lê Khánh Mai) - 26/07/2011
BÀI THƠ “KHOẢNG MỎNG” VÀ VÙNG TRỜI SUY TƯỞNG CỦA LÊ BÁ DUY - 19/07/2011
Nâng niu cánh hạc trời xanh (Nguyễn Thị Phụng) - 16/07/2011
Nâng niu hạnh phúc trên tay (Trần Vân Hạc cảm nhận thơ Nguyễn Thị Thuý Ngoan) - 11/07/2011
Cách dùng chữ trong thơ Trịnh Anh Đạt (Vũ Thuý Hồng) - 05/07/2011
Lời tử tế (Cảm nhận của Võ Thị Kim Liên) - 02/07/2011
Trần Thế Vinh nghiệm lại đời thơ (Vĩnh Thông) - 27/06/2011
Hồ Chí Bửu & cuộc rong chơi trần thế..(võ Tấn Cường) - 26/06/2011
Trăm năm có được một ngày (Ninh Giang Thu Cúc) - 26/06/2011
Tan sương mới thấy trống không con đường...(Trịnh Thanh Sơn) - 23/06/2011
TRƯỜNG CA “ GỬI BILL GATES VÀ TRỜI XANH” MỘT THÔNG ĐIỆP KHẨN THIẾT (NGUYỄN BAO) - 22/06/2011
LÊ KHÁNH MAI VÀ “THÁNH GIÁ CỦA RIÊNG MÌNH” (NGUYỄN THẾ KHOA) - 21/06/2011
ĐIỂM HẸN TÂM LINH (Nguyễn Thanh Tuyên) - 20/06/2011
Khi lòng xuân Chầm chậm sang thu (Nguyễn Nam Phương ) - 18/06/2011
Em như gió trăng... mà rung động cả vua chúa, thánh thần (Anh Trần) - 16/06/2011
Ước vọng không gian trong: Chuồn chuồn phố - Nguyễn Đình Xuân - 15/06/2011
Trái tim thân ái (Cảm nhận của Đàm Lan về tập thơ "Tản mạn") - 14/06/2011
Một lời mời về “vùng đất mới” của nhà thơ Lê Hữu Tuệ (Trần Huyền Nhung) - 13/06/2011
Đồng hành cùng "Rong chơi miền khát" - 10/06/2011
Câu chữ xôn xao (Nguyễn Thị Phụng đọc "Rong chơi miền khát" của Hà Diệp Thu) - 10/06/2011
Khi nhà thơ buộc phải "ngoại tình" với thơ (Nguyễn Anh Tuấn) - 05/06/2011
Người đàn bà trôi treo ánh trăng (Võ Thị Kim Liên) - 05/06/2011
Bụi Xuân (Thơ &nhạc Ngọc Châu - Lời bình: Quỳnh Trâm) - 03/06/2011
TỪ NHỮNG CÁNH HOA RƠI ĐẾN MỘT TRIẾT LÝ SỐNG (Trần Huyền Nhung) - 01/06/2011
THƠ ĐẶNG HÀ MY (NAM DAO) - 29/05/2011
Đặng Cao Sửu cảm nhận về bài thơ "Em không yêu anh" của Vũ Thanh Hoa - 28/05/2011
Những câu thơ giữa chừng) Lời bình Quỳnh Trâm - 28/05/2011
Dang rộng vòng tay (Nguyễn Thị Phụng cảm nhận về "Một mình" của Phạm Lưu Đạt) - 24/05/2011
SO SÁNH SỐ PHẬN CON NGƯỜI TRONG “CÁNH ĐỒNG LƯU LẠC” ... - 23/05/2011
Cần một cuộc lưu lạc nữa, cuộc lưu lạc trở về ( Văn Chinh) - 23/05/2011
Tù nhân thân phận (Thơ Nguyễn Lâm Cẩn, lời bình Phạm Văn Chữ) - 22/05/2011
Trương Nam Hương với 99 Minithơ (Nguyễn Thị Mai) - 20/05/2011
SẮC MÀU TÌNH YÊU TRONG THƠ LÊ THỊ KIM (Trần Huyền Nhung) - 19/05/2011
Lời thưa nghĩa trọng ơn sâu (Thơ Trương Nam Hương – Lời bình Lâm Xuân Vi) - 18/05/2011
CÁI ĐẸP TRONG “TỰ TÌNH” CỦA BÙI THẢO (Trần Huyền Nhung) - 18/05/2011
NGỌN LỬA VÀ TIẾNG CHUÔNG (TẬP THƠ CỦA PHƯƠNG HÀ - LỜI BÌNH LÊ ĐĂNG KHÁNG) - 17/05/2011
BÌNH NGUYÊN, Tan sương mới thấy trống không con đường...(Trịnh Thanh Sơn) - 17/05/2011
HÀN MẶC TỬ - Lời bình - PHẠM NGỌC THÁI - 16/05/2011
Trang 2/3: Trước  1, 2, 3  Sau
 
Thông tin liên hệ
Thư ký thường trực
Biên tập viên
Thanh Nhã
thanhnha@vanthoviet.com
Tin bài mới nhất
Nội dung bình luận
THỎA TẤM LÒNG - Từ Đức Khoát - 06/12/2012
Thơ - dạo Tây Hồ - Trần Đình Thư - 06/12/2012
Nhắn tin - nguyenthiphung - 06/12/2012
Xúc động ! - Nguyễn Phước - 04/12/2012
ghen - đăng trình - 04/12/2012
Cảm ơn chị Phụng - Đàm Lan - 04/12/2012
nhận xét - NGÔ TOÀN THẮNG - 03/12/2012
SỬA LẠI BÀI HOẠ - Ngô Thái - 03/12/2012
Nhan qua - Thanhnhan - 02/12/2012
Bạn đọc - Pham Minh Giắng - 30/11/2012
Ý Tưởng Mỹ Thuật - Thiết kế Web
Nước khoáng Tip Top