Thành viên mới
Tìm kiếm
Đăng ký nhận tin
TamQuoc.vn
Thúy Lan - Truyện thơ của Lê Hữu Bình
 

"Bờ sông vẫn gió": Thơ Trúc Thông - Lời bình Phạm Ngọc Thái

VANTHOVIET.COM »
20/03/2011 | 18:18
Đây là bài thơ mà nhà thơ Trúc Thông khóc mẹ. Mới đọc ngỡ như anh đang đứng trước hương hồn người mẹ của mình đã khuất nơi chín suối, để trào ra những dòng thơ thương cảm

"Bờ sông vẫn gió": Thơ Trúc Thông - Lời bình Phạm Ngọc Thái


BỜ SÔNG VẪN GIÓ

Lá ngô lay ở bờ sông
Bờ sông vẫn gió...người không thấy về

Xin người hãy trở về quê
Một lần cuối... một lần về cuối thôi
Về thương lại bến sông trôi
Về buồn lại đã một đời tóc xanh
Lệ xin giọt cuối để dành
Trên phần mộ mẹ nương hình bóng cha
Cây cau cũ giại hiên nhà
Còn nghe gió thổi sông xa một lần

Con xin ngắn lại đường gần
Một lần... rồi mẹ hãy dần dần đi...

Trúc Thông

Đây là bài thơ mà nhà thơ Trúc Thông khóc mẹ. Mới đọc ngỡ như anh đang đứng trước hương hồn người mẹ của mình đã khuất nơi chín suối, để trào ra những dòng thơ thương cảm. Nhưng không, bài thơ này Trúc Thông đã viết vào năm 1983 trong một lần trở về thăm quê, khi đó người mẹ của anh vẫn đang cùng anh sống ngoài Hà Nội - Một năm sau đó (1984) mẹ của nhà thơ mới qua đời. Nghĩa là, linh cảm về cái mất của bà mẹ già yếu đang gấp gáp đến gần, nên lời thơ nghẹn ngào xúc động, thấm đầy lệ xót xa.

Đứng bên con sông Châu chảy qua tỉnh Hà Nam (cũng chính là dòng sông chảy qua quê hương của cố nhà văn Nam Cao, cùng tỉnh với quê hương của Trúc Thông), bên bờ sông ấy nhà thơ than thở:

Lá ngô lay ở bờ sông
Bờ sông vẫn gió...người không thấy về

Hình ảnh bờ sông, bãi ngô rất thân thiết, gần gũi với một làng quê Việt Nam. Đọc câu thơ ta liên tưởng tới bài thơ nổi tiếng "Đây thôn Vỹ Dạ" của thi nhân Hàn Mặc Tử, có câu thơ Ông đã viết:

Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay

Thông qua hình ảnh "... hoa bắp lay" : âm hưởng lay lắt, chuyển động yếu ớt của những bông hoa bắp như thể hơi thở trút ra mỏng manh, cô quắt... đồng hoạ với cảnh "dòng nước buồn thiu" , để diễn tả tâm trạng cô đơn, buồn nản vì thương nhớ người yêu cách biệt... trong mối tình đơn phương của thi nhân.

Nhưng cái từ "lay" của những lá ngô trong bài thơ Bờ Sông Vẫn Gió của Trúc Thông thì lại diễn tả tâm trạng xao động, xót thương nghĩ về mẹ- nên chưa chất một cái gì đó đang bồi hồi lay động dâng lên ở trong lòng. Bởi thế, đồng vọng với cái tiếng "lay" kia thì tiếng gió thổi cũng dào dạt mạnh mẽ: " Bờ sông vẫn gió...", để rồi tác giả hạ nốt nửa vế của câu thơ: "...người không thấy về". Vậy là, dù cùng một từ "lay" với hình ảnh gió ven sông, nhưng ở hai bài thơ đã diễn tả hai trạng thái tình cảm khác nhau, đều xúc tích đạt đến hiệu quả của mỗi tình thơ riêng.

Đoạn giữa là khổ thơ chính của bài, nó liền mạch tám câu nhưng ý thơ được cấu tứ thành bốn cặp, cứ mỗi cặp hai câu... nối tiếp nhau đan kết một cách khái quát quanh tình cảm và cuộc đời người mẹ, cùng với quê hương:

Xin người hãy trở về quê
Một lần cuối... một lần về cuối thôi

Ta thấy sự gắn bó giữa quê cha đất tổ, nơi chôn nhau cắt rốn với tình thân mẫu của nhà thơ. Cái điệp khúc "một lần cuối": hơi thơ dồn dập bởi nỗi lòng mong mỏi, khắc khoải của người con. Với điệp ý về cụm từ "một lần" ở khổ thơ giữa:

Một lần cuối... một lần về cuối thôi
và:
Còn nghe gió thổi sông xa một lần

Đến câu kết được điệp lại một lần nữa, thả dần tình thơ như việc xây dựng cao trào xong rồi cởi nút kết thúc một vở kịch vậy:

Một lần... rồi mẹ hãy dần dần đi...

Nỗi thơ thêm quặn thắt, tạo thành tụ điểm của tình cảm, tư tưởng nhà thơ. Nhưng nhà thơ mong mỏi người mẹ của mình kịp về quê một lần nữa để làm gì?

Về thương lại bến sông trôi
Về buồn lại đã một đời tóc xanh

"Bến sông" nghĩa là quê hương! Còn "bến sông trôi...", chữ "trôi" ở đây vừa nói về năm tháng, lại vừa nói về quãng đời chìm nổi của mẹ đã trải cả "một đời tóc xanh...". Hai câu thơ không chỉ nói về nghĩa gian truân, mà còn hàm ý sâu sắc sự gắn bó máu thịt giữa quê hương với cuộc đời của mẹ. Hai chữ "thương" và "buồn" ở hai câu dùng thật đắt! Nó không phải để gợi lại nỗi sầu khổ của cuộc đời, mà nếu có thì cũng quyện trong những tình cảm thân thương, trìu mến biết bao... làm cho tình thơ cảm kích một cách lạ thường.

Thực ra khi tác giả viết:
Lệ xin giọt cuối để dành

Chỉ là cách nói trào ra do cảm súc thơ, chứ còn cả bài thơ đã đầy lệ rồi! Cái giọt lệ cuối ấy để đến khi:
Trên phần mộ mẹ nương hình bóng cha

Câu thơ này Trúc Thông đã đề cập đến mối quan hệ tình cảm phu thê, gắn bó không thể tách rời trong cuộc đời của mẹ. Trong thời hiện đại chúng ta ngày nay, nền giáo lý bị xàm xỡ quá nhiều. Nghĩa phu thê... nhiều lúc, nhiều nơi bị pha vỡ từng mảng. Đạo vợ chồng cũng không còn giữ được một quan hệ đạo đức cần thiết. Chồng thì thiếu sự mực thước, vợ lại quá trớn không còn giữ được đức tính tốt đẹp của người phụ nữ. Có lẽ do tác động của cả hai mặt: Một là thực tế khách quan xã hội ít nhiều làm cho lòng tác giả nhức nhối - Nhưng có lẽ phần căn bản, do chính đạo nghĩa sâu sắc của cha mẹ đã in sâu trong ý thức , trái tim của nhà thơ để anh khắc hoạ lên.

Thành thử bài thơ tuy viết khái quát mà vẫn đa diện: Gia đình và xã hội, tình cảm và đạo đức gắn bó trong tình yêu quê hương tha thiết. Trong thơ , đó là những hình ảnh cụ thể nhưng lại có ý nghĩa tượng trưng như: "cây cau cũ", "cái giại" ở hiên nhà... (đó là tấm bình phong đan bằng tre , thường thấy ở một số làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ), được tác giả đưa vào trong thơ, nó gắn bó cả cuộc đời của mẹ và gia đình anh.

" Bờ sông vẫn gió" của Trúc Thông là một bài thơ lục bát đạt đến độ chuẩn mực, kết hợp với lối gieo thơ theo cảm súc phóng khoáng của thơ hiện đại - Nghĩa là, tác giả chỉ mượn và sử dụng chuẩn mực theo niêm luật của thể loại thơ Đường, ngôn ngữ giầu chất dân gian và mang phong thái của lối hành thơ tự do. Phong vị thi ca thanh tao của chất thơ phương Đông. Nhịp điệu khi thì đều đều theo nhịp hai như ở câu đầu:

Lá ngô/... lay ở/... bờ sông...

Khi thì dồn nén , hối hấp theo thôi thúc của tình cảm, chuyển sang nhịp bốn ở câu hai:

Bờ sông vẫn gió...người không thấy về

Hoặc là chuyển thành nhịp ba ở câu bốn:

Một lần cuối.../ một lần về / cuối thôi

Nửa phần cuối bài trở lại với nhịp thơ hai chữ... tạo thành mạch liên hoàn từ đầu đến cuối. Những câu chữ, hình ảnh được lựa chọn khá tinh tế, gần gũi và chân thực với cuộc sống mà ý tứ vẫn sâu sắc. Giọng thơ ca trong tiếng nhạc lòng buồn, trầm nhưng thơ vẫn mới, vẫn tươi !

Phạm Ngọc Thái
(đã đăng trên báo "Phụ nữ Thủ đô")

Lên đầu trang   Trở lại  
 
Vui lòng điền thông tin và gửi đến chúng tôi!
Họ & tên     Email  
Tiêu đề     Mã bảo mật  
 
Tác phẩm & Dư luận
Em yêu truyện Thúy Lan - Lê Thị Hạnh - 28/03/2014
Cuối năm với Tuyển Thơ Văn Thơ Việt - 13/02/2013
Từ “Nỗi đau của lá” đến “Lời cầu hôn đêm qua”- một lối đi mang tên Vũ Thanh Hoa (Hoàng Quý) - 23/12/2012
Làng tôi mùa đông (Thơ Bùi Ngọc Phúc; Lời bình: Hoàng Quý) - 19/12/2012
ĐÂU ĐÂY TIẾNG SÁO VỌNG VỀ (Nguyễn Thị Phụng đọc Trăng lạnh) - 11/12/2012
DỄ DÀNG GÌ GẶP BÙA MÔI!!! - 09/12/2012
Khúc hát ngày lên (Nguyễn Thị Phụng cảm nhận ĐÊM HOA LỬA) - 04/12/2012
NGUYỄN NGỌC HƯNG GỬI “GIÓ VỀ QUY NHƠN” - 02/12/2012
LẶNG TRONG HƯƠNG LÚA (Nguyễn Thị Phụng) - 29/11/2012
TỪ THƠ ĐỌC CHƠI ĐẾN THƠ ĐỌC THẬT (Lê Bá Duy) - 24/11/2012
Nguyễn Lâm Cẩn: Vò chi mãi trái tim mình (Nguyễn Thúy Hạnh) - 18/11/2012
Hòa Văn bình GỌI của Dung Thị Vân - 17/11/2012
Em và Huế trong Thời gian và Tôi của Trịnh Yến (Lê Đình Liệu) - 14/11/2012
Thơ lúc không giờ.(Hà Văn Sĩ) - 13/11/2012
Lục bát Kim Chuông - 12/11/2012
EN TÀN…THƠM HỒN PHỐ - HOÀNG THẢO CHI - 07/11/2012
VĨNH THÔNG thả thơ cho quá khứ soi mình (Trần Hoàng Vy) - 03/11/2012
TRẦN MAI HƯỜNG VỚI NHỮNG GIỌT THƠ RƠI - 28/10/2012
Bàn tay nhỏ dưới mưa - Cuốn tiểu thuyết luận đề của Trương Văn Dân - 24/10/2012
Lời buồn cho một tổ ấm gia đình đã vỡ (Chử Thu Hằng) - 19/10/2012
SÁCH THƠ BẠN THƠ BỘ SÁCH MANG NHIỀU Ý NGHĨA VÀ CÓ GIÁ TRỊ THỜI ĐẠI - 17/10/2012
Nghiệp sông nơi cái tình ngồn ngộn chảy... (*) - 17/10/2012
Có một chợ trăng của nữ nhi cửu vạn (Lâm Xuân Vi) - 15/10/2012
ĐÔI DIỀU CẢM NHẬN VỀ BÀI THƠ “MỘT BUỔI SÁNG CUỐI THU” CỦA CHU THỊ LINH QUANG - 11/10/2012
ĐỌC “LÁ VU VƠ”- THƠ NGUYỄN VĂN TÀI - 08/10/2012
Đặng Vương Hưng quên hờ hững để cùng người đam mê (Nguyễn Thúy Hạnh) - 07/10/2012
BÙI KIM ANH VỚI THIÊN THẦN CỦA NGUYỄN TRỌNG TẠO - 03/10/2012
Đọc “99 bài lục bát”*của Nguyễn Tấn On (Hoàng Trọng Hà) - 30/09/2012
CHIA TAY MIỀN ĐÈO CAO - 27/09/2012
ĐỜI MONG MANH LẮM, hãy yêu nhau - 25/09/2012
CHIA NHAU-BÀI THƠ HAY VƯỢT THỜI GIAN - 19/09/2012
Đi ngang qua mùa hạ - Cái giật mình của một tâm hồn lãng tử! - 18/09/2012
THƠ LÀ NGÔN NGỮ BỘC LỘ CHỦ THỂ - 17/09/2012
“Vỏ ốc diệu kỳ” – truyện ngắn thấm đẫm tình yêu thương - 15/09/2012
Mắc nợ phù sa (Lời bình: Nguyễn Văn Hòa) - 11/09/2012
Bài thơ “Bến quê” của Hà Quảng - 08/09/2012
Ừ thôi phiêu lãng một mình (Lê Bá Duy cảm nhận thơ Phạm Lưu Đạt) - 07/09/2012
’’Tro tàn quá khứ ’’ - một bài thơ hay - 06/09/2012
Tình yêu trong ĐÓ LÀ EM (Lê Bá Duy) - 03/09/2012
Vu Lan nhớ mẹ ... - 01/09/2012
HÀNG CÂY LÁ ĐỔ - 31/08/2012
Mẹ ơi, mùa Vu Lan lại về... - 30/08/2012
Đọc “ LỜI CẦU HÔN ĐÊM QUA” của Vũ Thanh Hoa. (Đặng Cao Sửu) - 28/08/2012
Yêu mãi cuộc đời này - 27/08/2012
Tiếng kêu thầm (Đông Bàn) - 24/08/2012
Cùng Nguyễn Đức Dũng Nắm níu lòng và tình* - 17/08/2012
H. Man - Những mùa trai trẻ ký thác mùa thơ - 17/08/2012
Đẹp như sương mai (Thơ Nguyễn Ngọc Hưng; Lời bình: Hòa Văn) - 15/08/2012
Đến với bài thơ hay "Ngày cưới" của Hoàng Thanh Hương (Nguyễn Văn Hòa) - 14/08/2012
Nghĩ về lục bát “ Thưa Em” của Mặc phương Tử. - 11/08/2012
XIN LỖI HỒ BÀ!- Phan Đình Minh - 10/08/2012
Chạm vào thế giới thơ Đào Mạnh Long (Phan Xuân Thi) - 09/08/2012
Trầm mình hóa giải những đam mê (Nguyễn Thúy Hạnh) - 06/08/2012
Về tác phẩm Ai là Ai, Cát bụi nơi thành phố và Nhiên sơ - 01/08/2012
Tình “Theo câu lục bát” - 29/07/2012
CHỦ NHẬT MỀM – MỘT BÀI THƠ HAY ĐẾN GIẬT MÌNH - 25/07/2012
Phiên khúc của tình yêu - 21/07/2012
Thánh thót cung đàn (Nguyễn Thị Phụng đọc thơ Nguyễn Đình Lương) - 20/07/2012
TỪ CÁI BẾN NGÀY CŨ… - 18/07/2012
Nguyễn Văn Hòa- Đến với bài thơ hay- DẶN CON của Trần Nhuận Minh - 18/07/2012
TUYẾT BỎNG – NỖI LÒNG CỦA NHỮNG ĐỨA CON XA XỨ! - 16/07/2012
Cảm nhận về bài thơ Anh chỉ còn một bông hoa màu trắng (Dung Thị Vân) - 15/07/2012
Tìm đến tri âm (Nguyễn Thị Phụng cảm nhận "Tuyển thơ Văn Thơ Việt -3") - 14/07/2012
Sót - thơ Đỗ Thượng Thế: Bài thơ sáng ý, đẹp lời (Hòa Văn) - 12/07/2012
Nói một mình (Nguyễn Văn Hòa) - 05/07/2012
MÙA HẠ ĐÃ CHÁY LÊN (Thơ Lê Bá Duy; Lời bình: Quỳnh Trâm) - 01/07/2012
SAO ĐỔI NGÔI (thơ Thu Nguyệt - lời bình Vĩnh Thông) - 30/06/2012
Đọc tập thơ tuyển Muôn Dặm Tình Quê 7 (Thanh Trắc Nguyễn Văn) - 27/06/2012
Đứt dây mà xót thương bầu bí ơi (Lời bình: Lâm Xuân Vi) - 22/06/2012
Đọc EM GÁI của Đoàn Thị Lam Luyến ( Nguyễn Văn Hòa) - 18/06/2012
Nguyễn Thanh Hải nợ nần cây mắc cỡ (Nguyễn Thúy Hạnh) - 12/06/2012
Cảm thụ hai bài thơ "Hò trên sông" và "Ngọc trong đá" của Thanh Trắc Nguyễn Văn - 09/06/2012
Trả em mười ngón tay xưa (Dung Thị Vân) - 07/06/2012
Phiên khúc sang mùa - 02/06/2012
ĐỌC TẬP THƠ GIẤC MƠ BUỔI SÁNG CỦA NGUYỄN LÃM THẮNG (Nguyễn Văn Hòa) - 31/05/2012
MỘT KHOẢNG XANH TRONG THƠ THÀNH DŨNG - 31/05/2012
Thế giới thơ ca Phạm Ngọc Thái - 29/05/2012
HAI BÀN TAY THÌ ĐẦY (Bùi Việt Thắng) - 23/05/2012
’’ BI KỊCH ’’ - QUA MỘT CÁCH NHÌN - Lời bình : Nguyễn Thanh Tuyên - 22/05/2012
Lê Bá Duy trăm năm mưa nắng bạc đầu vẫn xanh - 20/05/2012
CẢ ĐẤT TRỜI RỰC CHÁY TÌNH EM! (Thơ Quỳnh Trâm/ Lời bình Trần Mạnh Tuân) - 14/05/2012
Nguyễn Lâm Cẩn trầm tư dằng dặc kiếp mai sau (Nguyễn Thúy Hạnh) - 08/05/2012
Dương Thị Nhụn* và văn hóa tâm linh trong - 04/05/2012
ĐI TÌM MỘ của Nguyễn Văn Bằng (Nguyễn Thị Phụng) - 03/05/2012
MỘT ĐỜI CHO BIỂN VÀ EM (Nguyễn Thị Phụng) - 24/04/2012
PHẠM NGỌC THÁI VỚI NHỮNG TÌNH THƠ ÁO TRẮNG (Đình Bồng) - 23/04/2012
CỦ KHOAI NƯỚNG VỤNG CHÁY ĐEN CẢ CHIỀU (Dung Thị Vân) - 15/04/2012
VẺ ĐẸP TÌNH NGƯỜI (Nguyễn Thị Phụng) - 09/04/2012
ĐỌC THƠ BÙI VIỆT MỸ - Phạm Ngọc Thái - 05/04/2012
VÀ MEN ĐỜI SẼ KHÔNG BAO GIỜ CẠN…(Quỳnh Trâm) - 04/04/2012
Đôi điều cảm nhận về bài thơ “Điều anh không biết” của Phi Tuyết Ba (Nguyễn Thị Bình) - 02/04/2012
Những tiếng ru đêm (Nguyễn Khắc Hiền) - 24/03/2012
ĐỌC TẬP THƠ MỘT MILIMÉT CỦA NGUYỄN THỊ THANH LONG (Nguyễn Văn Hòa) - 23/03/2012
Vũ khúc của Lửa (Nguyễn Khắc Hiền) - 18/03/2012
Nỗi buồn ngang (Thơ Trần Mai Hường; Lời bình: Vân Đình Hùng) - 15/03/2012
Vài lời với bài thơ “Thăm mộ em 8/3” của Nguyễn Khắc Hiền - 12/03/2012
Vài nét về truyện ngắn “Chiều giông gió” của Ma Văn Kháng (Phạm Ánh) - 09/03/2012
Triệu Lam Châu cảm nhận về bài thơ EM KHÔNG THỂ của Giáng Vân - 07/03/2012
CẢM NHẬN BÀI ‘TIỆC THƠ’ (Ngã Du Tử) - 07/03/2012
Vân Đình Hùng cảm nhận TRĂNG XƯA của Vũ Thanh Hoa - 06/03/2012
Trang 1/3: 1, 2, 3  Sau
 
Thông tin liên hệ
Thư ký thường trực
Biên tập viên
Thanh Nhã
thanhnha@vanthoviet.com
Tin bài mới nhất
Nội dung bình luận
THỎA TẤM LÒNG - Từ Đức Khoát - 06/12/2012
Thơ - dạo Tây Hồ - Trần Đình Thư - 06/12/2012
Nhắn tin - nguyenthiphung - 06/12/2012
Xúc động ! - Nguyễn Phước - 04/12/2012
ghen - đăng trình - 04/12/2012
Cảm ơn chị Phụng - Đàm Lan - 04/12/2012
nhận xét - NGÔ TOÀN THẮNG - 03/12/2012
SỬA LẠI BÀI HOẠ - Ngô Thái - 03/12/2012
Nhan qua - Thanhnhan - 02/12/2012
Bạn đọc - Pham Minh Giắng - 30/11/2012
Ý Tưởng Mỹ Thuật - Thiết kế Web
Nước khoáng Tip Top