ĐỌC VÀ CẢM NHẬN " TRĂNG XƯA” CỦA VŨ THANH HOA.
"Trăng xưa”
là tiếng lòng của nhà thơ Vũ Thanh Hoa nhớ về một tình yêu đẹp sống mãi trong
ký ức. Lời bài thơ nhẹ nhàng, lắng đọng và giàu sức ám ảnh:
" Em lang thang một mình bên biển vắng
Chiều hoàng hôn tim tím
cả đất trời
Sóng nhè nhẹ ru cát vàng
lặng lẽ
Giữa mây hồng thấp
thoáng hải âu bay
Lặng phút giây rồi hoàng
hôn dần tắt
Nhường ánh trăng vằng
vặc của đêm về
Gió
êm ả dịu dàng trăng lan tỏa
Rắc nỗi buồn trong từng
cánh hoa rơi
Trăng
vẫn thế, biển ngày xưa vẫn thế
Góc phố quen, con đường
nhỏ bồi hồi
Cà phê đắng, từng giọt
rơi nhè nhẹ
Kỷ niệm về còn in dấu
hôn môi
Trăng vẫn thế, cả đất
trời vẫn thế
Vũ trụ thênh thang, nhân loại bộn bề
Giữa
hoang phế những mầm cây vẫn hát
Chỉ chúng mình là đã khác ngày xưa”
Mở đầu bài
thơ là những câu thơ tả cảnh:
"
Em lang thang một mình bên biển vắng
Chiều
hoàng hôn tim tím cả đất trời
Sóng
nhè nhẹ ru cát vàng lặng lẽ
Giữa
mây hồng thấp thoáng hải âu bay.”
Cảnh đẹp
nhưng buồn. Không gian mênh mông và con người như đang rợn ngợp trước vũ trụ. "
Em” mang riêng mình nỗi cô đơn giữa trời mây sông nước. Khổ thơ sử dụng nhiều
từ láy "lang thang” "tim tím” "lặng lẽ” " thấp thoáng”. Mỗi câu thơ là một từ
láy. Thơ Vũ Thanh Hoa thường vẫn vậy. Ta bắt gặp trong thơ những từ láy đầy nữ
tính, hiện đại, giàu sức ám ảnh.
Khổ thơ thứ
hai vũ trụ như rộng, mờ ảo, và thơ mộng hơn với sự xuất hiện của vầng trăng.
Bước đi của thời gian gắn liền với bước đi của tâm trạng. Nỗi buồn như da diết
và sâu lắng hơn. Vũ Thanh Hoa đã có hai câu thơ thật xuất thần diễn tả được
hình ảnh mênh mang, bàng bạc của vầng trăng và nỗi buồn.
"
Gió êm ả dịu dàng trăng lan tỏa
Rắc
nỗi buồn trong từng cánh hoa rơi”
Người con
gái trong thơ như đang nếm trải nỗi buồn của riêng mình qua từng kỷ niệm. Cô
dạo bước trong ánh trăng hay trong vùng trời kỷ niệm? Chỉ biết cô buồn lắm
trước những biến đổi của cuộc đời, cảnh cũ còn đây nhưng tình yêu đã vụt cánh
bay xa:
"
Trăng vẫn thế, biển ngày xưa vẫn thế
Góc
phố quen, con đường nhỏ bồi hồi
Cà
phê đắng, từng giọt rơi nhè nhẹ
Kỷ
niệm về còn in dấu trên môi”
Không phải đến Vũ Thanh Hoa mới có
những vần thơ tả cảnh ngụ tình nhuốm màu tâm trạng thế. Từ xa xưa người phụ nữ trong
thơ cổ điển cũng đã tê tái lòng mình trước cảnh còn, nhưng người đã xa:
"
Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy
xa xa những mấy ngàn dâu
Ngàn
dâu xanh ngắt một màu
Lòng
chàng ý thiếp ai sầu hơn ai”
(
Chinh phụ ngâm )
Nhưng ta có
thể lý giải được. Tình yêu thời nào cũng vậy, vẫn là những nhịp đập bồi
hồi của những trái tim.
Khổ thơ
cuối đến thật tự nhiên và hoàn thiện chủ đề của bài thơ.
" Trăng vẫn
thế, biển ngày xưa vẫn thế”
" Trăng vẫn
thế, cả đất trời vẫn thế”
Hai câu thơ
như một điệp khúc khẳng định sự mênh mông và vĩnh hằng của đất trời để rồi lắng
sâu trong một thực tế lạnh lùng, khắc nghiệt:
" Chỉ chúng
mình là đã khác ngày xưa”
Nỗi buồn
như nhân đôi trước sự vĩnh hằng của vũ trụ, còn tình yêu chỉ một lần đến rồi
đi. Cả bài thơ là một điệp âm buồn, nỗi buồn của hoài niệm và một tình yêu đẹp
đã vỗ cánh bay xa.
Toàn bài
thơ chỉ có một câu thơ toát lên niềm lạc quan, một niềm tin về tương lai:
"
Giữa hoang phế những mầm cây vẫn hát”
Trịnh Công
Sơn lắng nghe nỗi buồn của sỏi đá: "Làm sao em biết sỏi đá không đau”. Vũ Thanh
Hoa lắng nghe những mầm cây ca hát; "Giữa hoang phế những mầm cây vẫn hát”. Hai
tâm hồn của hai thế hệ đã gặp nhau ở một điểm: Tình yêu đối với cuộc sống thật
tha thiết. Một câu thơ đã sưởi ấm cho nỗi buồn trùng điệp trong toàn bài thơ.
Cô gái như quên đi sự mênh mông của vũ trụ, sự lạnh lùng của dòng đời (Vũ trụ
thênh thang, nhân loại bộn bề) để cất lên tiếng hát dẫu trên mình vẫn mang vết
thương của mối tình sầu.
Bài thơ
không chỉ là nỗi đau của tình yêu mà còn là triết lý của phận người giữa cuộc
đời. Cuộc sống thì vĩnh hằng ( trăng vẫn thế, biển ngày xưa vẫn thế) còn đời
người thì hữu hạn, vô thường (Chỉ chúng mình là đã khác ngày xưa). Bài thơ như
một nốt trầm gợi cho chúng ta nỗi buồn về thân phận làm người. Trong bài thơ có
nỗi buồn về tình yêu và thân phận. Nhưng nỗi buồn trong bài thơ không làm cho ta nản lòng mà như gọi ta dậy để hát
mãi những bài ca về thân phận của đời người trong cõi tạm. Đó chính là giá trị
nhân văn của bài thơ.
Chúng ta hi
vọng cô gái trong bài thơ sẽ tìm được một tình yêu đích thực, bởi tình yêu chân
chính sẽ giúp chúng ta chiến thắng nỗi buồn phù du của một đời người.
Quy Nhơn, ngày 16 tháng
7 năm 2011
Thạc
sĩ Đặng Cao Sửu
