NỬA KHUẤT MẶT NG¦ỜI
Với 14 tập thơ, 6 tập Bút ký, 1tập tiểu luận văn học đã xuất bản, tiểu thuyết "Nửa khuất mặt người” của Nhà văn KIM CHUÔNG được NXB Hội Nhà văn Việt Nam cho ra mắt bạn đọc vào Quý I/2005. (Tiểu thuyêt đã được tái bản lần 2)
http://vanthoviet.com trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.
CHƯƠNG 1.
Dựa xe máy vào bóng râm của vòm mái cửa ngõ, Hạ bấm ba hồi chuông rồi im lặng nhìn lên căn nhà năm tầng cao ngất. Nhà Hạ đây! Quả là lâu đài sang trọng nhất lối phố. Vòm mái cong của tầng thượng với dáng cửa kiểu cách và nước sơn mới cứng nom rực sáng. Khoảng sân trước nhà thoáng rộng. Cây tùng la hán cao vút bên những cây cảnh đẹp, đắt giá được kê đặt cầu kỳ, không gian một vùng như tĩnh, dịu xuống.
Nhà vắng. Con chó lai to đùng, mặt nhác sư tử mừng quýnh, nhảy chồm chồm, hai chân đập vào hai cánh cửa.
- "Suỵt. Không có ai ở nhà hả Rex?”
Hạ hỏi tên con chó mẩm đoán, thò tay mở ba bốn lần khóa rồi leo tót lên tầng, tợp liền hai chén rượu.
Trút vội bộ quần áo, Hạ đổ vật xuống giường mệt mỏi. "Hừ. Nhà to nhất phố. Bố quyền chức. Vợ đẹp. Tiền nhiều đấy. Nhưng sao rỗng và lạnh vậy. Một cái xác. Chẳng có gì ăn khớp. Một kết cấu rời, hờ hững”.
Hạ nhìn theo những căn phòng sâu hút. Những tủ sập kiểu cách. Những trang thiết bị hảo hạng lạ mắt... Đấy phải chăng là mộng ước, là tất cả những gì người đời khao khát cái đang có ở đây? Không ít người lầm tưởng vậy.
Song, Hạ biết, khá nhiều người đang cười khẩy bảo rằng, đấy là bóng nước. Họ nhìn thấy chân dung cái hài, sự xuyên tạc cái đẹp đang phơi lên chiếc bóng mà thôi.
Quả tình, bố Hạ - một viên quan bất tài nhưng gian hùng, ma mãnh, suốt ngày cưỡi xe, mặt đỏ phừng, quần áo bảnh bao, đầu bóng lộn. Tiền và gái là men say, biến ông thành con quỷ đội lốt.
Mẹ Hạ, một phụ nữ nhà nghèo, bắt cáy, hái rau, dịu hiền, đức độ. Vậy mà từ khi chồng làm chủ tịch huyện rồi thăng chức về tỉnh, nhà ngự ở mặt phố này. Chẳng hiểu khí chất mây trời, nắng mưa, sương gió của thời mở cửa thế nào đã tắm gội, nặn đắp nên bà một quái nhân loại cỡ. Tham lam, ghen tuông và "bốc hỏa” tình tang. Vợ Hạ, con vô ơn, mất dạy.
Còn Hạ?
Cậu bé thứ hai trong nhà được chiều chuộng từ nhỏ. Hạ sinh năm 1971. Bố là cán bộ thủy lợi đang công tác ở một tỉnh miền núi. Hạ sống với mẹ trong căn nhà nhỏ ở một làng có tên gọi: An Bồ. Làng Hạ nằm bên cửa sông lớn. Dọc con đê lượn một vòng cung ôm chặt lấy làng là cánh bãi mênh mông tít tắp. Theo mặt trăng, dân ở đây thuộc làu những ngày con nước.
Ấn tượng của Hạ là những ngày nước lên tràn bãi và những ngày con nước cạn ròng. Những ngày ấy Hạ thường đòi mẹ theo anh chị, các bạn xuống bãi săn cáy, chao châu chấu hay câu cá loi choi. Tuổi nhỏ nhìn con sông rộng hơn. Trời xanh hơn. Mọi thứ thiên nhiên ở một vùng bến bãi này thật hấp dẫn, kỳ diệu. Suốt những ngày thơ trẻ, Hạ thường chui vào bãi cói, dầm mình xuống đất lạnh, giúp các anh dặt dậm rồi cơi bờ chạch hai bên. Ba bốn anh dùng mõ dậm săn từ vòng ngoài dồn cho cáy chạy về một phía. Tiếng mõ đập bình bịch. Lớp cói ngã rạp về một phía. Khi mõ săn đã dồn vào một vòng tròn bằng chiếc nong lớn, Hạ giữ chặt chiếc dậm đã được khơi đất, đơm đón hướng, nghe cáy chạy rào rào, đổ chồng lên nhau nom thật thích mắt.
- Nào nhanh lên, mạnh lên.
- Cáy vào kín mặt dậm rồi.
- Ôi, nặng quá.
Một anh lớn tuổi chạy lại giúp Hạ. Khi tiếng mõ cuối cùng kề sát con chạch, Hạ cùng hai anh nhấc dậm lên, cáy dồn vào lưng đáy, bò lồm ngồm xung quanh miệng dậm rơi rào rào xuống đất.
- Thắng lợi rồi. Nhiều cáy quá.
- Đưa giỏ đây Hạ ơi.
- Mẻ này dễ được sáu bảy cân chứ chả ít.
Hạ nhìn các anh xúc đầy từng giỏ. Những con cáy to ngập nước bị lạc lỗ, cả những con cù kỳ đang giơ lên chiếc gọng đỏ cực đẹp để chống đỡ.
Một chú ếch to nhảy từ dậm vọt ra, cả chú rắn nước đang chòi lên giữa đám cáy, lao vút xuống bãi cói chuồn thẳng.
Săn cáy xong, Hạ thường trườn theo rạch cỏ, bắt chước các anh chị hoạt động trong kháng chiến đánh địch thuở nào, Hạ đội cỏ lên đầu, bơi theo dòng phù sa đỏ ngầu, bí mật trêu mấy cậu nhỏ đang kéo vó ở mép nước cửa sông. Những buổi triều cường, nước lên rất nhanh. Phù sa đỏ ngầu, mát lạnh. Hạ chẳng khác gì chú cá mương chuồi đi, chuồi lại như mũi tên rạch trên mặt nước. Gió chiều lộng hơn khi nước dâng to. Phía chân đê rồ lên những lớp sóng vỗ về oàm oạp. Cả cánh bãi mênh mông phút chốc đã ngập trong biển nước.
Những lúc này, Hạ thường bơi vào một gò cao nhìn về cây đa làng nhận hướng. Dưới bãi, vài vàn cói ở chân ruộng cao còn nhô lên mặt nước khoảng xanh như những đám mây trôi bồng bềnh trước mặt. Nước ngập, châu chấu bay như những luồng bụi dày đặc về bãi cao trú ngụ.
- Săn châu chấu Hạ ơi!
- Lại đây. Bơi về bãi Lác này nhá!
- Khẩn trương lên.
Nghe tiếng gọi, Hạ háo hức lội trên biển nước đã ngập đến thắt lưng. Ôi thích quá! Bãi cói trước mặt Hạ bây giờ đã hóa thành một vùng cổ tích, hay một vùng truyền kỳ hấp dẫn hơn hàng ngàn chuyện kể. Hạ đứng nhìn những chiếc dậm làm vợt chao lên ngọn cói. Bị động, cào cào, châu chấu, cả những chú muỗm bay như vệt lốc nom thật đẹp mắt. Những cánh bay vè vè. Những chú cào cào áo xanh áo tím đủ màu tóa lên rồi lại lao xuống ngọn cói, đu đưa theo sóng nước. Cóc, ếch, nhái, cả những chú rắn nước đều dạt vào bãi cói ẩn náu. Thỉnh thoảng, bị sóng dồn mạnh, mấy chú cá phởn chí nhảy vọt lên ngang mặt khoe bộ vẩy lấp lánh, Hạ thét lên:
- Trời, con cá măng to quá các anh ơi.
- Cá rói đấy. Mình dài. Mắt đỏ hè?
- Dễ đến hai ba ký chả ít. Tiếc nhỉ.
- Mai nhớ mang vó đi kéo nhá.
Vàng mặt trời, cả cánh bãi chỉ còn màu nước bồng bềnh trắng. Những người đi đào cáy, đánh dậm, cất vó chao châu chấu đã kéo lên mặt đê. Những chiều xuống bãi, Hạ thường mang về hai giỏ đầy nặng. Một giỏ cáy, một giỏ châu chấu. Cáy nấu canh, không ngọt bằng cua đồng nhưng các cụ bảo ăn cáy lành, mát. Còn châu chấu vặt cánh, cho đủ cay chua, rang khô ăn thơm và ngậy. Bữa cơm được ăn những thứ do tay mình săn bắt mang về, Hạ cảm thấy vui, ngon hơn. Được ông bà khen, nhưng mẹ Hạ lại mắng:
- Không ai bắt con đi đày nắng nghe chưa? Tuổi con là học, là bài vở cho giỏi. Nhà không đến nỗi nghèo phải bắt con đày đọa khổ sở như thế đâu nhé.
- Mẹ yên tâm. Bài vở con xong cả rồi mà.
Hạ phân bua. May quá, ông Hạ lại góp lời bênh cháu:
- Bài vở xong rồi thì cho nó đi. Tuổi nhỏ với vùng bãi này hay lắm. Ông ngoại bảy mươi tuổi rồi mà vẫn còn thấy sướng những kỷ niệm ngày bé ở một vùng cửa sông. Quê hương đấy. Chúng mày nghe không? Ai nhỉ, họ từng ví nó như hạt phù sa thơm lên đất đai, cây vườn, hoa trái. Người ta yêu quê từ những cái cụ thể, bé nhỏ như vậy.
Mẹ Hạ "suỵt” một tiếng. Còn Hạ được thể, chiều nào cũng vội vàng làm xong bài rồi cùng bạn bè lao xuống vùng bãi. Hạ bồi hồi đứng nhìn ngày nước ròng. Con sông bỗng bé lại. Hai ven sông trơ ra màu phù sa đỏ lên trong nắng. Sông có đoạn cạn ròng nông đến thắt lưng. Nước rút, thỉnh thoảng ở những vùng đất còn sót lại những chú tôm, chú cá lạc lại vùi mình vào bùn, lộ ra chiếc đuôi hay mảng lưng béo mẫm. Mắt Hạ bỗng hoa lên. Trời, nhiều "bẫn” quá. Hạ nhớ các cụ dạy phải gọi chệch tôm cá thành bẫn, rác, kẻo thần sông, thần bãi phạt, không cho nữa. Hạ nằm bò ra đất mà nhặt. "Xô xốc, chốc đầy giỏ này”. Hạ lẩm bẩm, bắt chước mọi người niệm câu "chú” như thế khi bước chân xuống bãi.
Thích quá, mắt Hạ như đổ đom đóm. Chợt nhìn thấy mép nước chú bồ nông to kềnh đang bơi theo đám cỏ. "Con bồ nông to quá. Bắt được nó, mổ ra, có lẽ phải chia cho cả xóm mới ăn hết”. Hạ nín thở lặn xuống, nhằm hướng con bồ nông định nhao lên tóm gọn. Liệu có bắt nổi nó không? Lỡ túm được chân, nó đủ sức kéo Hạ bay cả lên trời thì khốn. Nghĩ vậy, nhưng Hạ đã lặn xuống và lao đi. Chợt mặt nước vỡ ra một tiếng "ùm” khá mạnh. Con bồ nông vút lên trời dang đôi cánh như chiếc diều lao về xa hút. Hạ tiếc ngẩn. Cậu gai người. "Có phải bồ nông hay khúc sông này có ma?”. Hạ nhớ cách đây ba tháng, cũng vào ngày nước ròng. Hạ mang vó thả ở khúc sông này. Khi cất lên, vó nặng quá lôi Hạ ngã dúi. Hạ nhẹ hơn chú cá kia chăng? Rường vó bị thúc căng kéo Hạ trượt chân, ngã khụy xuống. Một con cá vọt theo đường cầu vồng từ lòng vó thoát xuống dòng nước. Một con nữa thúc rách một mảng vó chuồi đi. Hạ cất lên, chiếc vó nhẹ bẫng, nghe trống ngực đập thình thịch. "Có ma rồi. Bãi vắng quá”. Tuổi nhỏ. Hạ sợ và nghĩ như thế.
Quả tình, nhìn về cửa sông, cả cánh bãi với những ngày tuổi thơ, Hạ nghĩ đấy là vùng trời cổ tích. Trên bãi thả trâu, các anh hơn Hạ dăm ba tuổi hàng ngày tụ tập ở đây, diễn ra đủ trò hấp dẫn. Làng Hạ là đất vật. Đám con trai thường bắt chước các đô "Trắm đen”, "Voi xô”, "Vệ vuốt” đánh rất đẹp các miếng gồng, vét hay bắt bò trong tiếng vỗ tay hoan hô ầm ĩ. Các tay Hừu, Quyết, Trà, Cộ còn thách nhau đua trâu. Họ đứng trên lưng trâu. Tay ghìm căng chiếc rợ. Tay cầm roi, quất cho trâu lồng lên. Từ bãi chăn đầu này tới bãi chăn đầu kia, trâu ai phi nhanh, về đích trước sẽ được thưởng một cốc nước vối pha đường. Kẻ thắng kiêu hãnh, ngửa mặt lên trời nốc hết một hơi cốc nước được coi là rượu đại thắng dâng lên cho một vị chiến tướng.
- Tôi xin tuyên bố, hai chiến sĩ Trà, Quyết đủ tiêu chuẩn xung vào lính đợt này - Ánh, người chỉ huy cuộc đua trâu khum tay làm loa hét to. Ánh nhấn mạnh, "đủ tiêu chuẩn xung vào lính đợt này”. Bởi những ngày đất nước chiến tranh ai lớn lên, đến tuổi, được đi lính đánh giặc là tự hào, oai phong, lẫm liệt lắm.
Ngoài đua trâu, Hạ còn chứng kiến cuộc thi bơi tài tình của bốn chàng Vách, Nhễ, Huyền, Báu. Cả một quãng sông sâu dài hàng trăm mét nước, bốn "cao thủ” kia đều giơ hai tay lên trời chỉ dùng chân đạp. Vậy mà nước sông chỉ chấm tới vòm ngực. Bằng hai chân làm lái, với gần trăm mét nước, bốn cao thủ chỉ bơi mất mấy phút rồi bước lên bờ một cách nhẹ nhàng. Tài bơi của thanh niên làng Hạ đã giúp Vách, Kìm sau này vào bộ đội, trở thành đặc công nước. Trong lần bão lụt, đê vỡ ở một tỉnh miền Trung, Vách đã cứu sống nhiều người, trong đó có hai em bé. Vách được tờ báo Quân đội chụp ảnh viết bài, hết lời ca ngợi người lính, người con trai họ Nguyễn.
Ngày ấy, đang học ở trường làng, được đọc bài báo viết về người thật, việc thật ở đất làng mình, Hạ cảm thấy tự hào, ước sau này cũng trở thành người lính Cụ Hồ với hình ảnh cao đẹp như thế.
Làng quê Hạ đúng là chiếc nôi mang những lời ru trong xanh ngấm vào tuổi học trò của Hạ như giọt nước mát lành. Hạ không quên được mỗi lần theo bà đi qua ngôi chùa ở rìa đất ven làng. Ngôi chùa nằm dấu mình dưới bóng thị um tùm và những hàng cau cao ngất.
- Cúi mình xuống, bước nhẹ thôi cháu ạ - Bà dặn Hạ mỗi lần bước qua cửa chùa - Các cụ thiêng liêng lắm. Qua đây mà nhâng nháo, vô lễ, các cụ quở, phạt đấy.
Hạ nhìn bà rón rén thắp nén hương, cắm lên đầu cây trúc đường bằng đá, miệng thành kính lẩm nhẩm. Hạ nghe rõ từng tiếng lúc to, lúc nhỏ, lúc lặn đi. Bà học từ bao giờ, toàn chữ Nho mà thuộc làu trong miệng. "Tấu lạy uy linh thiên địa. Tấu lạy tả Nam tào, hữu Bắc đẩu, Ngọc hoàng vị chủ, tứ phủ công đồng... Tấu lạy Bạch y Đại thánh, tử kim hóa thân, tựu thủ khấu thủ, Quan âm tự tại, vạn pháp quy y, đại từ đại bi, chứng minh linh ứng... Tấu lạy Thành hoàng bản địa...”.
- Sao bà đọc dài thế? - Hạ chẳng hiểu gì, liền cất giọng hỏi.
- Phải khấn tất cả như thế con ạ - Bà dừng lại trả lời. Một lúc Hạ lại hỏi:
- Nhưng bà cầu điều gì kia chứ?
- Đừng hỏi vậy, phải tội chết. Bà khẽ mắng Hạ - Mình phải thành tâm con ạ. Thần Phật ở trên đầu hiểu cả - Rồi bà lại chắp tay khấn khứa, mắt nhắm lại, lặng đi. Cuối cùng bà đọc đi đọc lại cái câu "Nam vô tầm thanh cứu khổ, cứu nạn đại từ, đại bi linh cảm Quan thế âm Bồ tát...”
Hạ đứng nghe chẳng hiểu điều gì, nhưng không khí linh thiêng từ cảnh chùa, từ những lời bà hướng về Đấng thần linh tối thượng nào đó làm Hạ chợt lạnh người. Hạ rùng mình, cúi người đi từng bước. Hai chân run run như muốn díu vào nhau.
